Antalya'da düzenlenen TÜYAK 2024 Çalıştayı kapsamında, elektrikli araçların (EV) kapalı otoparklarda oluşturabileceği yangın riskleri ve bu risklere karşı Türkiye Yangından Korunma Yönetmeliği'ne eklenmesi planlanan yeni önlem paketleri masaya yatırıldı. Makina Mühendisi Alican Kabataş tarafından sunulan veriler, elektrikli araç yangınlarının geleneksel içten yanmalı araç (ICEV) yangınlarından yapısal olarak ne kadar farklı olduğunu ve otopark tasarımlarının nasıl güncellenmesi gerektiğini ortaya koydu.

Elektrikli Araç Yangınları Neden Daha Tehlikeli?

Elektrikli araç yangınları, lityum iyon batarya sistemlerinin doğası gereği "termal kaçak" (thermal runaway) olarak bilinen kontrolsüz bir kimyasal reaksiyonla ilerliyor. Sunumda öne çıkan temel farklar şunlar:

• Yüksek Isı Salımı: Elektrikli araçlar, yanma sırasında geleneksel araçlara göre çok daha hızlı ve yüksek miktarda ısı (Heat Release Rate) açığa çıkarıyor.

• Aşırı Su İhtiyacı: Bir ICEV yangını ortalama miktarda suyla söndürülebilirken, EV yangınlarında bataryayı soğutmak için ortalama 10.000 litre, bazı durumlarda ise 120.000 litreye kadar su kullanımı gerekebiliyor.

• Zehirli Gazlar ve Patlama Riski: Yangın sırasında ortaya çıkan zehirli gaz salımı ve yanıcı gaz birikmesi nedeniyle patlama riski ICEV'lere göre çok daha yüksek.

• Yeniden Tutuşma: Batarya sistemindeki kimyasal süreç, yangın söndürüldükten saatler hatta günler sonra aracın yeniden alev almasına neden olabiliyor.

Otopark Tasarımlarında Yeni Standartlar Geliyor

Artan riskler karşısında mevcut yönetmeliklerde (BYKHY-2021) ve uluslararası standartlarda (NFPA 88A, NFPA 13) ciddi güncellemeler yapılması öneriliyor:

1. Yağmurlama (Sprinkler) Sistemleri: Araç park alanlarının tehlike sınıfının yükseltilmesi ve tasarım yoğunluğunun artırılması (örneğin OH-1'den OH-2'ye) talep ediliyor.

2. Duman Tahliyesi: Kapalı otoparklarda dumanın hızla tahliyesi için saatte en az 10 hava değişimi şartının, EV yoğunluklu alanlarda 20'ye çıkarılması öneriler arasında.

3. Yapısal Ayrım: Otopark alanlarının bina çekirdeğinden, asansör ve merdiven boşluklarından yangına dayanıklı kompartman duvarlarıyla kesin olarak ayrılması kritik önem taşıyor.

Şarj İstasyonları İçin Kritik Öneriler

Güvenliği artırmak adına şarj süreçlerine yönelik şu operasyonel kısıtlamalar öneriliyor:

• SOC Sınırı: Kapalı otoparklardaki şarj cihazlarının, batarya doluluk oranını (State of Charge - SOC) maksimum %80 ile sınırlandırması gerektiği belirtiliyor. Uzun süreli parklarda bu oranın %30 ile sınırlandırılması riskin minimize edilmesine yardımcı oluyor.

• Konumlandırma: Şarj istasyonlarının itfaiyenin kolay müdahale edebileceği zemin katlarda, giriş-çıkış rampalarına yakın veya açık alanlarda konumlandırılması tavsiye ediliyor.

• Isıl İzolasyon: Şarj üniteleri ile araç park yerleri arasında yapısal yangın dayanımı veya su perdesi gibi önlemlerin alınması gerektiği vurgulanıyor.

Derleyen: Alican Kabataş